Na próbnej maturze z polskiego rozprawka na temat decyzji jednostki lub na temat prawdy

W środę rozpoczęła się druga tura próbnych matur organizowana przez Centralną Komisję Egzaminacyjną. Udział szkół w nich jest dobrowolny.

CKE zaleca, by szkoły przeprowadzały je zgodnie z podanym przez nią harmonogramem, w warunkach zbliżonych do obowiązujących podczas właściwego egzaminu. Zgodnie z nim na 4 marca zaplanowano egzamin z języka polskiego na poziomie podstawowym, 5 marca – z matematyki na poziomie podstawowym, 6 marca – z języka angielskiego na poziomie podstawowym. Język angielski jest najczęściej wybieranym językiem obcym na maturze, w ubiegłym roku zdawało go 97,8 proc. abiturientów.

Jak podaje CKE, arkusze egzaminów maturalnych z polskiego, matematyki i angielskiego zawierają zadania wcześniej niepublikowane. Centralna Komisja Egzaminacyjna udostępniła je szkołom z wyprzedzeniem. Zapowiedziała też, że w dni egzaminów próbnych arkusze zamieszczane będą także na stronie internetowej CKE i na stronach internetowych okręgowych komisji egzaminacyjnych tak, aby umożliwić wzięcie udziału w teście także absolwentom i uczniom, którzy z różnych względów nie mogą uczestniczyć w nich w szkole.

Egzamin pisemny z polskiego na poziomie podstawowym składa się z trzech części. Maturzyści muszą rozwiązać dwa testy („Język polski w użyciu” i „Test historycznoliteracki”) oraz napisać tekst własny - rozprawkę na wybrany temat spośród dwóch podanych.

W arkuszu próbnym oba testy zawierały łącznie 16 zadań. Zadania odnosiły się do zacytowanych w arkuszu fragmentów tekstów. W pierwszym z testów z były to fragmenty tekstów: „Nuda nudzie nierówna” Michała Chruszczewskiego i „Pora na nudę” Marcina Fabjańskiego. Uczniowie mieli do rozwiązania sześć zadań odnoszących się do tych tekstów. Mieli m.in. na podstawie tekstu Chruszczewskiego wyjaśnić, na czym polega związek nudy z sukcesem oraz podać dwie przyczyny nudy, o których mowa w tekście Fabjańskiego. Mieli też odpowiedzieć na pytanie czy wnioski z badań opisanych w tekście Chruszczewskiego są zgodne z wynikami badań przedstawionymi przez Fabjańskiego. W jednym z zadań uczniowie mieli wyjaśnić jak w ostatnim akapicie każdego z tekstów przejawia się funkcja impresywna. Mieli też na podstawie obu tekstów napisać notatkę syntetyzującą na temat „Wpływ nudy na człowieka”.

W drugim teście do rozwiązania było dziesięć zdań. Odnosiły się one do zacytowanych testów: Trenu IX Jana Kochanowskiego, „Potopu” Henryka Sienkiewicza, „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego, „Chłopów” Stanisława Reymonta, „U nas, w Auschwitzu...” Tadeusza Borowskiego. Uczniowie mieli m.in. rozstrzygnąć czy w przytoczonym fragmencie „Potopu” Andrzej Kmicic przejawia cechy typowe dla bohatera romantycznego oraz rozstrzygnąć czy w przytoczonym fragmencie „Wesela” Gospodarz i Pan Młody mają taki sam stosunek do chłopów. Z kolei na podstawie przytoczonego fragmentu opowiadania Borowskiego mieli wyjaśnić, jaką refleksję na temat kultury wyraża narrator za pomocą antytez.

Uczniowie musieli wykazać się także znajomością „Dziadów” (część III) Adama Mickiewicza, „Tanga” Sławomira Mrożka i powieści „Rok 1984” George'a Orwella. Mieli wyjaśnić na podstawie „Dziadów” na czym polega idea mesjanizmu, na czym polega spór ideowy między bohaterami „Tanga” Arturem a Stomilem oraz wykazać, że „Rok 1984” jest utworem antyutopijnym.

W arkuszu próbnym znalazło się też zdjęcie rzeźby Gerharda Marcksa „Hiob”. Uczniowie mieli wyjaśnić co w sylwetce postaci ukazanej przez autora rzeźby jest charakterystyczne dla postawy biblijnego Hioba. W odpowiedzi mieli odwołać się do znanych fragmentów „Księgi Hioba”.

Pisząc rozprawkę maturzyści musieli odwołać się do utworów literackich i wybranych kontekstów (np. historycznoliterackiego, literackiego, biograficznego, kulturowego, mitologicznego, biblijnego, religijnego, historycznego, filozoficznego, egzystencjalnego, politycznego, społecznego). Jednym z utworów musiała być lektura obowiązkowa. W arkuszu przypomniano listę lektur. Jeden z tematów do wyboru brzmiał: „Decyzja jednostki a życie społeczności”, a drugi: „Prawda jako wyzwanie dla człowieka”. Rozprawka ma liczyć co najmniej 300 wyrazów.

Za rozwiązanie testów uczniowie piszący próbny egzamin mogą maksymalnie otrzymać 25 punktów, a za rozprawkę - maksymalnie 35 punktów. Na napisanie całego egzaminu z polskiego na poziomie podstawowym mieli 240 minut.

Arkusze egzaminów wypełnione przez uczniów będą sprawdzali nauczyciele w ich macierzystych szkołach, według zasad oceniania podanych przez CKE.

Dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej Robert Zakrzewski w informacji na temat próbnych matur przypomniał, że próbne egzaminy powinny być przeprowadzone wyłącznie w celu informacyjnym, tj. umożliwienia uczniom pracy z arkuszem egzaminacyjnym w czasie przeznaczonym na rozwiązanie zadań na egzaminie oraz diagnostycznym. Mają na celu zidentyfikowanie wiadomości i umiejętności, które dany uczeń opanował już w stopniu zadowalającym oraz wiadomości i umiejętności, które wymagają jeszcze doskonalenia. Podkreślił, że CKE za nieuzasadnione uważa wystawianie ocen wyrażonych liczbą lub literą w ramach oceniania bieżącego na podstawie wyników egzaminu próbnego z poszczególnych przedmiotów uzyskanych przez danego ucznia.

W roku szkolnym 2025/2026 matury w sesji głównej przeprowadzone zostaną 4-30 maja. Sesję egzaminów pisemnych zaplanowano 4-21 maja, a ustnych 7-30 maja. Dodatkowa sesja maturalna dla maturzystów, którzy z przyczyn zdrowotnych lub losowych nie przystąpią do egzaminów w terminie głównym, zaplanowana została 1-16 czerwca.

Każdy maturzysta musi obowiązkowo przystąpić do trzech egzaminów pisemnych na poziomie podstawowym - z języka polskiego, matematyki i języka obcego nowożytnego oraz dwóch egzaminów ustnych - z polskiego i z j. obcego. Maturzyści muszą też przystąpić obowiązkowo do jednego pisemnego egzaminu na poziomie rozszerzonym, czyli do egzaminu z tzw. przedmiotu do wyboru. Chętni mogą przystąpić maksymalnie jeszcze do pięciu egzaminów na poziomie rozszerzonym.

Aby zdać maturę, abiturient musi uzyskać minimum 30 proc. punktów z egzaminów obowiązkowych.

W ubiegłym roku - jak podała CKE w informacji na temat wyników matury w terminie głównym, dodatkowym i poprawkowym - egzamin z języka polskiego na poziomie podstawowym zdało 94 proc. ubiegłorocznych absolwentów, w tym 96 proc. absolwentów liceów, 92 proc. absolwentów techników i 57 proc. absolwentów branżowych szkół II stopnia. Średni wynik uzyskany przez nich to 59 proc. punktów (w liceach - 63 proc., w technikach - 53 proc., w branżowych szkołach II stopnia - 31 proc.). (PAP)

dsr/ agz/