W polskich lasach trwa prawdziwy baby boom. Wiosna to czas narodzin tysięcy młodych zwierząt i intensywnego sezonu lęgowego ptaków. Chociaż widok samotnego malucha może wzbudzać odruch pomocy, eksperci podkreślają: w większości przypadków najlepsze, co można zrobić, to… nic.

Przyroda w najintensywniejszej fazie roku

Początek wiosny to w przyrodzie jeden z najbardziej intensywnych momentów w roku. W marcu i kwietniu na świat przychodzą młode zające – tzw. marczaki, dziki (warchlaki), a także młode lisy, kuny, wiewiórki czy jeże. W koronach drzew i zaroślach pojawiają się pisklęta m.in. puszczyków, srok, sójek, sikorek czy kaczek krzyżówek. W maju rodzą się młode sarny, jelenie i łosie. Wczesna wiosna to również czas godów wielu gatunków ptaków – bażantów, kuropatw, głuszców, cietrzewi, bocianów czy dzięciołów.

„Porzucone” nie znaczy opuszczone

Widok młodego zwierzęcia bez opieki to jeden z najczęstszych powodów interwencji ludzi. Problem w tym, że w większości przypadków zwierzę przebywające w pojedynkę to naturalne zachowanie. Samice wielu gatunków celowo zostawiają młode w ukryciu – w trawie, zaroślach czy ściółce leśnej – by nie zwracać uwagi drapieżników. Młode nie wydzielają zapachu i pozostają nieruchome, co zwiększa ich szanse na przetrwanie.

– To, co dla człowieka wygląda jak porzucenie, w rzeczywistości jest jedną z najbardziej skutecznych strategii ochronnych w przyrodzie. Nasza ingerencja często przynosi odwrotny efekt – podkreśla Wacław Matysek, specjalista ds. komunikacji w Polskim Związku Łowieckim i dodaje – Dotknięcie młodego zwierzęcia może pozostawić zapach człowieka, co w skrajnych przypadkach prowadzi do jego odrzucenia przez matkę. Zabranie go z naturalnego środowiska niemal zawsze oznacza dla niego śmierć lub trwałą utratę szansy na powrót do natury.

Dobre intencje, złe skutki

Każdej wiosny powtarza się ten sam scenariusz: spacerowicze znajdują młode zwierzęta i – kierując się troską – chcą im pomóc lub zabierać je z lasu. Tymczasem takie działania mogą zniszczyć cały naturalny cykl życia.

Wystarczy zejść ze ścieżki, by nieświadomie zniszczyć gniazdo ptaka. Pies puszczony luzem, może spłoszyć samicę lub zagrozić całemu lęgowi. Wystarczy jedno zdjęcie „uratowanego” zwierzęcia w mediach społecznościowych, by utrwalać błędne zachowania.

Jak zachować się odpowiedzialnie?

W czasie leśnego baby boomu kluczowa jest jedna zasada: obserwuj, ale nie ingeruj. Nie dotykaj i nie zabieraj młodych zwierząt. Nie dokarmiaj zwierzyny. Trzymaj psa na smyczy i poruszaj się wyłącznie po wyznaczonych ścieżkach. Zachowuj ciszę i dystans. Tylko w wyjątkowych sytuacjach – np. gdy mamy pewność, że matka nie żyje – należy skontaktować się ze specjalistycznym ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt.

Wspólna odpowiedzialność za przyrodę

Polskie lasy zajmują blisko 30% powierzchni kraju i są przestrzenią, z której korzystamy coraz częściej. To jednak nie tylko miejsce rekreacji, ale przede wszystkim dom tysięcy gatunków zwierząt.

– Największym zagrożeniem dla młodych zwierząt nie są dziś drapieżniki, ale nieświadoma działalność człowieka. Dlatego edukacja i odpowiedzialne zachowanie w lesie mają kluczowe znaczenie dla ochrony przyrody – dodaje Wacław Matysek.

Leśny baby boom to wyjątkowy moment w przyrodzie. Warto go obserwować – ale z szacunkiem do naturalnych procesów.

Joanna Krużel - Rzecznik prasowy PZŁ