Kursy RYA w Polsce - dlaczego brytyjski system szkoleń otwiera drzwi na cały świat? - fot. partnera
Kto choć raz czarterował jacht za granicą albo przeglądał ogłoszenia o pracy na superjachtach, na pewno trafił na skrót RYA. Brytyjskie certyfikaty żeglarskie od lat są jednym z najbardziej rozpoznawalnych dokumentów na świecie. Wyjaśniamy, skąd ta renoma, jak wygląda ścieżka szkoleń i kiedy warto ją wybrać zamiast polskich patentów albo obok nich.
Royal Yachting Association to brytyjska narodowa organizacja żeglarska z ponad stuletnią tradycją. Zajmuje się sportem, rekreacją i przede wszystkim szkoleniem. Jej system certyfikacji, opisany szczegółowo na stronie Royal Yachting Association, jest używany w setkach centrów szkoleniowych w wielu krajach. Program, standardy i sposób oceniania są wszędzie takie same.
Ta jednolitość to główny powód zaufania do RYA. Firma czarterowa w Chorwacji, armator w Grecji czy agencja rekrutująca załogi na Karaibach wie, co umie posiadacz certyfikatu RyA Day Skipper, niezależnie od tego, czy zdobył go w Southampton, Palma de Mallorca czy w Jastarni. Kluczową rolę gra też angielski, bo dokumenty RYA nie wymagają tłumaczenia ani objaśniania.
System RYA jest zbudowany jak drabina. Każdy szczebel ma jasno określone wymagania wstępne: liczbę dni na morzu, przepłyniętych mil i godzin żeglugi nocnej.
Na początek jest weekendowy kurs RYA Start Yachting dla osób, które pierwszy raz wchodzą na pokład. Właściwą ścieżkę otwiera RYA Competent Crew, czyli pięciodniowy rejs, na którym uczestnik uczy się sterowania, obsługi żagli, prowadzenia obserwacji i zasad bezpieczeństwa na pokładzie. Po kursie jest pełnoprawnym członkiem załogi, który aktywnie pomaga przy wszystkich pracach na jachcie. Nie trzeba mieć wcześniejszego doświadczenia.
To pierwszy certyfikat, który pozwala samodzielnie prowadzić jacht w dziennej żegludze po znanych wodach. Wymagania wstępne to zwykle co najmniej 5 dni na morzu, 100 mil morskich i 4 godziny nocne, ukończone 16 lat i komunikatywny angielski. Kurs praktyczny trwa 5 dni: manewry portowe, planowanie trasy, nawigacja klasyczna i elektroniczna, procedury awaryjne.
Kolejny krok dla osób, które chcą prowadzić dłuższe przejścia przybrzeżne, także nocą i na mniej znanych akwenach. Wymagany staż jest znacznie większy niż przy RYA Day Skipperze. Uczestnik rozwija planowanie przelotów, podejmowanie decyzji pogodowych i dowodzenie załogą.
Szczyt ścieżki dla większości żeglarzy. W przeciwieństwie do niższych stopni RYA Yachtmaster tu zdaje się egzamin. Na wcześniejszych kurach certyfikat otrzymuje się na podstawie zrealizowanego programu podczas szkolenia. Przed egzaminem Offshore trzeba mieć m.in. 50 dni na morzu, 2500 mil, 5 dni w roli skippera i 5 przelotów powyżej 60 mil, w tym dwa nocne. Potrzebne są też świadectwo radiooperatora (np. SRC) i aktualny certyfikat pierwszej pomocy.
W Polsce obowiązuje państwowy system uprawnień: żeglarz jachtowy, jachtowy sternik morski i kapitan jachtowy. Egzaminy przeprowadzają komisje akredytowane przez Ministerstwo Sportu i Turystyki a patenty wydawane przez Polski Związek Żeglarski. Oba systemy uczą tego samego rzemiosła, ale różnią się filozofią:
Jeśli żeglujesz rekreacyjnie po Mazurach, Zatoce Gdańskiej czy Bałtyku, polski patent w zupełności wystarczy, a często jest po prostu wymagany. Wielu polskich żeglarzy czarteruje też jachty w Chorwacji na podstawie krajowych uprawnień. Zanim jednak zarezerwujesz rejs, sprawdź aktualne wymagania firmy czarterowej i państwa, bo lokalne przepisy i praktyka armatorów się zmieniają.
Im dalej od Europy Środkowej, tym częściej armatorzy pytają o dokument, który znają. Dotyczy to Karaibów, Azji Południowo-Wschodniej, Seszeli czy australijskich akwenów. Tam certyfikat RYA oszczędza tłumaczenia, dodatkowe checkouty i nerwowe rozmowy przy odbiorze jachtu.
To obszar, w którym RYA nie ma realnej konkurencji. Kto myśli o pracy jako skipper czarterowy, kapitan jachtu dostarczanego do nowego armatora (tzw. delivery) albo członek załogi na jachcie komercyjnym, powinien celować w certyfikat RYA Yachtmaster z uprawnieniem komercyjnym. Pracodawcy w Wielkiej Brytanii, na Morzu Śródziemnym i na Karaibach traktują go jako standard.
Szkolenia RYA może prowadzić wyłącznie ośrodek z akredytacją, czyli RYA Training Centre. Taki ośrodek regularnie przechodzi inspekcje, zatrudnia instruktorów z uprawnieniami RYA i używa jachtów spełniających brytyjskie wymogi bezpieczeństwa. W Polsce takich centrów jest kilka. Przy wyborze warto sprawdzić liczbę uczestników na jachcie (w dobrych szkołach nie więcej niż pięć osób), akwen szkoleniowy i to, czy ośrodek prowadzi pełną ścieżkę. Na Pomorzu kursy RYA prowadzi m.in. ośrodek w Jastarni, który ma akredytację RYA od 2013 roku. Kursy praktyczne odbywają się tam jako pięciodniowe rejsy po Zatoce Gdańskiej i Bałtyku, a uzupełniają je szkolenia teoretyczne z radaru, obsługi silnika diesla i nawigacji na poziomie RYA Yachtmaster. Szkolenie na Bałtyku ma też zaletę praktyczną: zmienna pogoda i krótka, stroma fala uczą więcej niż tydzień spokojnej żeglugi w ciepłym klimacie.
Koszty zależą od szkoły i akwenu, ale orientacyjne ceny w Polsce dają dobry punkt odniesienia. Pierwszy etap, pięciodniowy kurs RYA Competent Crew, kosztuje zwykle ok. 2500 zł. Kolejny krok, RYA Day Skipper, to wydatek rzędu 2700 zł. Na każdym z tych kursów trzeba jeszcze doliczyć koszty załogowe, najczęściej ok. 350 zł na osobę. Obejmują one opłaty portowe, paliwo, prowiant i sprzątanie jachtu.
RYA Coastal Skipper jest nieco droższy od kursu RYA Day Skippera, a najdroższym etapem jest przygotowanie do egzaminu RYA Yachtmaster. Oprócz ceny kursu trzeba tu uwzględnić opłatę egzaminacyjną RYA oraz wymagane dokumenty dodatkowe: świadectwo radiooperatora (np. SRC) i aktualny certyfikat pierwszej pomocy.
Do tego dochodzi staż między kursami. Mil i dni morskich nie da się kupić na kursie, trzeba je wypłynąć na rejsach. Cała droga od RYA Competent Crew do RYA Yachtmaster Offshore to zazwyczaj kilka sezonów i wydatek liczony w kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu tysiącach złotych. W zamian dostajesz jednak dokument, który działa w każdej marinie na świecie.
RYA nie zastępuje polskich patentów, tylko je uzupełnia. Jeśli pływasz rekreacyjnie w Polsce i w popularnych europejskich destynacjach, krajowe uprawnienia zwykle wystarczą. Jeśli chcesz się dalej szkolić, doskonalić umiejętności, myślisz o czarterach na dalekich akwenach, żeglarstwie zawodowym albo po prostu chcesz przejść przez najbardziej praktyczny system szkolenia morskiego na świecie, ścieżka RYA jest najlepszą inwestycją. Najlepiej zacząć od Competent Crew, a zanim zdecydujesz się na kolejny krok, zbierać mile.
– Artykuł sponsorowany
